Galeria 2
ekspozycja stała

Michelangelo Pistoletto "Od roku pierwszego do dzisiaj" (1991), obraz lustrzany

W poprzednich latach prezentowaliśmy trzy edycje kolekcji na wystawach okresowych w roku 1992, 1994 i 1996/1997. Stanowiły one fragmentaryczne, stopniowo uzupełniane prezentacje zbiorów sztuki najnowszej CSW. Mamy nadzieję, że Kolekcja będzie interesującym zbiorem ważnych dzieł powstałych w ciągu ostatnich czterdziestu lat i jest prawie w całości wynikiem zrealizowanych od roku 1990 prawie 600 wystaw, a więc w pewnym sensie również wykładnią przyjętego tu punktu widzenia tendencji, postaw i praktyk w obszarze sztuki współczesnej.

Paweł Althamer

Marek Kijewski

Międzynarodowa Kolekcja Sztuki Współczesnej podejmuje zadanie ukazania cech wyróżniających sztukę polską a zarazem, na ile jest to możliwe, jej relacji ze znaczącymi postawami i tendencjami sztuki światowej. Zgromadzone w ramach Kolekcji prace mają oddawać charakter przebiegających od lat 60. przemian sztuki, które wykrystalizowały jej współczesną interpretację. Różnorodność przebiegających od tamtego czasu procesów i poszukiwań, a w szczególności doświadczenie konceptualizmu sprawiły, że sztuka, niejako uwolniona od obowiązku odwzorowywania rzeczywistości stała się jej dopełnieniem, autonomiczną sferą niewyczerpanych możliwości kreacyjnych. Sztuka czterech ostatnich dziesięcioleci jest zjawiskiem zbyt złożonym, aby wyrokować że tworzone w ramach różnych kolekcji modele sztuki mogą osiągnąć stany zamknięte i niepodważalne.

Istotne jest, że przykłady postaw i prac związanych z kształtowaniem autonomicznych cech sztuki polskiej, są reprezentowane na tej wystawie przez artystów pierwszorzędnych, często odgrywających równie znaczącą rolę w skali międzynarodowej. Istotne jest także, że po raz pierwszy od lat międzywojennych są reprezentowani w stałych zbiorach w Polsce twórcy sztuki światowej zaliczani do najwybitniejszych. Ich motywacje ideowe i praktyka artystyczna składają się na skalę punktów odniesienia, stymulujących poznawanie i interpretowanie współcześnie tworzonej sztuki. Nazwiska takie jak Christian Boltanski, Joseph Kosuth, Richard Long, Denis Oppenheim czy Michelangelo Pistoletto zapełniają dziś nie tylko karty encyklopedii; reprezentują ciągle żywą i inspirującą aktywność współczesnych nam autorów ważnych konstatacji w zakresie sztuki - i refleksji o znacznie szerszym znaczeniu.

Marcin Maciejewski

Międzynarodowa Kolekcja Sztuki CSW jest prawie w całości wynikiem zrealizowanych od roku 1990 prawie 600 wystaw, a więc w pewnym sensie również wykładnią przyjętego tu punktu widzenia tendencji, postaw i praktyk w obszarze sztuki współczesnej.
Układ ekspozycji sugeruje, mimo towarzyszącej nam świadomości braku wielu istotnych ogniw, przemyślaną narrację prezentacji akcentowaną określonymi zagadnieniami.

Pierwsza przestrzeń obejmuje, w takim stopniu, w jakim to było dziś możliwe, nazwiska twórców reprezentatywnych dla procesów zachodzących w Polsce od lat 60. Znaczenie tych procesów z naszego punktu widzenia miało wartość podwójną: włączały one sztukę polską w strumień innowacyjnych przemian sztuki światowej, a zarazem wyodrębniały jej cechy autonomiczne, nierzadko pionierskie. Prezentowane w tej przestrzeni prace zapowiadają niespotykaną wcześniej różnorodność poszukiwań i stopniowe zacieranie granic gatunkowych, wskazują drogę poszerzenia obszaru doświadczeń w zakresie, jak się wydaje, do dziś owocującym.

Kolejne przestrzenie Kolekcji, jakkolwiek żadna z nich nie została nazwana w sposób sugerujący istnienie sztywnej, zamkniętej systematyki, obejmują nazwiska i prace twórców, których działalności da się przypisać więcej cech wspólnych.
Tak więc nazwiska m.in. Leona Tarasewicza, Richarda Longa, Denisa Oppenheima, Davida Nasha, Teresy Murak, Tomasza Ciecierskiego wskazują jakiś stopień pokrewności zainteresowań twórców, których aktywność można odnieść do fenomenu natury, środowiska, otoczenia, widnokręgu.
Pomiędzy tą sferą a sferą skupiającą uwagę na sprawach osoby ludzkiej i jej determinacji społecznych (Zofia Kulik, Edward Dwurnik, Krzysztof Bednarski, Katarzyna Kozyra, Artur Żmijewski) znajdują miejsce tak silne, a zarazem trudne do przypisania ogólnej tendencji, wizje Magdaleny Abakanowicz, Jarosława Kozłowskego czy Koji Kamoji.
Wydaje się, że nadanie tym sferom aktywności twórczej właściwości wykraczających poza naturę jedynie opisu rzeczywistości było możliwe dzięki doświadczeniom, jak to określił reprezentowany w osobnej przestrzeni (wespół z Ilyą Kabakowem ) Joseph Kosuth, "sztuki idei" czyli konceptualizmu. Przejawy sztuki pojęciowej znajdują odbicie również w pracach Emmeta Williamsa, Piotra Kowalskiego, Stanisława Dróżdża, Andrzeja Dłużniewskiego czy Jarosława Kozłowskiego.

Jednym z wyrazów nowej świadomości sztuki dążącej do ciągłego przekraczania konwencji jest odchodzenie od tworzenia dzieła, przedmiotu - na rzecz działań procesualnych - manifestacji, zachowań, akcji czy sztuki performance. Przykłady tego typu aktywności reprezentują Jerzy Bereś, Zbigniew Warpechowski, Krzysztof Zarębski, Kwiek/Kulik, Janusz Bałdyga. Z kolei sferę działań przenikających w obszar życia codziennego objętych mianem sztuki publicznej ilustrują przykłady prac: Jenny Holzer, Barbary Krüger, Krzysztofa Wodiczki, Christiana Boltanskiego oraz Pawła Althamera. Odmianę przekraczającego wszystkie granice aktywności międzynarodowego ruchu FLUXUS reprezentują prace: Georga Brechta, Daniela Spoerriego, Erica Andersena. Jeszcze inny rodzaj sztuki zachowań wykazującej związki zarówno ze sztuką video, jak i videoperformance, znajdziemy w ramach prezentacji Józefa Robakowskiego.

W obszarze sztuki najnowszej odnajdujemy coraz więcej form aktywności wyrastających bardziej z wewnętrznej logiki postępowania artysty niż z kontekstu programów uniwersalnych. Sfera poświęcona tego typu postawom obejmuje wiele nazwisk, pomiędzy którymi znajdziemy m.in. Zbigniewa Liberę, Marka Kijewskiego, Matta Collishawa, Tony Ouslera, Izabellę Gustowską, Dominika Lejmana, Joannę Rajkowską czy Roberta Maciejuka. Stosunek człowieka do życia, zjawisk kulturowych i społecznych jest w tym przypadku wyrażany w formie kodów wizualnych o całkowicie odmiennym charakterze, podobnie jak wszechstronnie odmienne są środki techniczne (nośniki przekazu), którymi ci artyści się posługują. Interesujące wydawać się może rozważanie podobieństw, choćby takich jak występujące w relacji tak żywo reagujących wobec rzeczywistości artystów grupy ŁADNIE (Marcin Maciejewski, Wilhelm Sasnal) do debiutujących dwadzieścia lat wcześniej twórców GRUPPY (Jarosław Modzelewski, Marek Sobczyk).

Jarosław Modzelewski "Hygiene" (1990), akryl na płótnie

Kolejną i osobną sferą prezentacji w ramach Kolekcji jest zbiór prac odniesionych do problemu ciała ujętego odmiennie w stosunku do przeerotyzowanych klisz funkcjonujących we wszystkich wymiarach dzisiejszej rzeczywistości. Prace Katarzyny Kozyry, Artura Żmijewskiego, Katarzyny Górnej, Zuzanny Janin czy Olega Kulika dotykają problemu ciała widzianego ciągle w stanie czystym, bez emocji, a zarazem w sposób pozbawiający ciało ludzkie patosu przypisanego mu np. w tradycji klasycznej.

Ekspozycję zamyka cykl prac, których istotną cechą wydaje się dążność do syntezy wątków myślowych dotykających najbliżej człowieczeństwa człowieka. Odnoszą się one zarówno do spraw czasu, pamięci kulturowej, jak i nieskończoności. W pracach Andrzeja Szewczyka, Mirosława Bałki, Christiana Boltanskiego, Michelangelo Pistoletto, Andrzeja Dłużniewskiego wydają się osiągać stany kondensacji godne najwyższego respektu.

Wojciech Krukowski

W ostatnich latach Kolekcja wzbogaciła się o kilkadziesiąt obiektów sztuki pochodzących z zakupów, darów artystów wystawiających w CSW i depozytów. Szczególnie istotne jest dopełnienie ekspozycji Kolekcji pracami o dużym znaczeniu zakupionymi przez Gminę Warszawa Centrum. Fakt ten pozwala na dobre rokowania możliwości stymulacji życia artystycznego i edukacji kulturalnej. Kolekcja CSW, jakkolwiek nie określamy granic czasowych jej trwania, nie będzie funkcjonowała w stanie zamkniętym. Będzie ekspozycją dynamiczną, gotową do przyjęcia i wymiany najbardziej aktualnych czynników życia artystycznego.

Międzynarodowa Kolekcja Sztuki Wspolczesnej
przygotowana z udzialem: GMINY WARSZAWA - CENTRUM
przy wsparciu:

Patronat medialny: