Galeria 2
11.09 - 30.09.98

Robert Szczerbowski
DWIE WYSTAWY
retrospektywa
na koniec Czasu

Robert Szczerbowski tworzy ze świadomością tego, że w sztuce XX wieku nastąpiła całkowita destrukcja środków artystycznego wyrazu. Posługuje się m. in. odwzorowywaniem przedmiotów, symboli, a nawet języków wziętych z rzeczywistego świata, zmieniając w nich zawsze coś, co sprawia, że sytuują się one odtąd w odmiennym kontekście i tracą swoje pierwotne użytkowe czy zwyczajowe znaczenie. Przenosi je w ten sposób w nowy, transcendentalny wymiar do jakiegoś alternatywnego świata artefaktów i symulakrów, będącego wariantem tego, który znamy.

Wystawa Druga: Hermetica

Dwie wystawy to tytuł fikcyjnej retrospektywy Roberta Szczerbowskiego. Podtytuł retrospektywa na koniec Czasu kryje w sobie mistyfikację polegającą na tym, że większość prac, które należą do tego projektu nie była nigdy prezentowana publicznie. Na ów projekt składają się dwie mniejsze wystawy, które współistnieją synchronicznie i pozostają ze sobą we wzajemnej, dynamicznej relacji. Choć są one pełne odniesień do zewnętrznego świata współczesności, w swej istocie rozgrywają się na planie tego, co wewnętrzne w człowieku, w przestrzeni umysłu i ducha. Ich współczesny aspekt polega zaś na tym, że operują w głównej mierze językiem dzisiejszej tzw. "wysokiej technologii".

Traktat w języku maszynowym zapisany na glinianych tabliczkach
glina
4 gliniane tabliczki z wyciśniętym tekstem w języku maszynowym, 2.5x9.5x4 cm każda.

Pierwsza wystawa to jakby odpowiednik tego, co świadome w wewnętrznej przestrzeni człowieka, tego co wymierne i możliwe w końcu do poznania za pomocą zmysłów i logiki - to część jawna wystawowego tandemu. Część drugą, znacznie rozleglejszą, można chyba uznać za odpowiednik tego, co wymyka się scjentystycznemu opisowi - to sfera niejawnego, ukrytego.

Obiekt kultowy
mahoń, aksamit, pleksi, wydruk komputerowy

Oryginalny i pełny tekst Tory (Pięcioksięgu), odczytany i wydrukowany przez komputer w języku maszynowym. Wydruk nawinięty na dwie szpule z drzewa, okryte aksamitnym pokrowcem (tzw. sukienką), na którym wyhaftowany został srebrną nicią tytuł, również w języku maszynowym. Wys. 66 cm.
"Obiekt ten został nazwany kultowym nie z błahego powodu. Każdy egzemplarz Tory przepisany literalnie i czytany na głos przez kopistę uważany jest w myśl zasad religii opierającej swą wiarę na tym Piśmie za przedmiot święty, przedmiot najwyższego kultu. Według tej tradycji staje się on bowiem dokładną kopią Oryginału, który istniał przed powstaniem świata, i którym Bóg posłużył się jako planem i instrumentem Stworzenia. Niniejszy egzemplarz jest w zakresie tekstu równie wierną jego kopią, wykonaną z całym pietyzmem i należną mu czcią, odczytaną i wydrukowaną przez maszynę w sposób dla niej dostępny i w języku dla niej zrozumiałym."

Akt mózgu
srebro

Srebrny odlew mózgu naturalnej wielkości.
30x24x19.5 cm

Hermetica - to druga, obszerniejsza wystawa, obejmująca 33 prace podzielone na 4 odrębne grupy, z których każda prezentowana jest w osobnym pomieszczeniu. Tytuł sugeruje coś niedostępnego, tajemnego, lecz tym razem dotyczy to już samych prac, nie zaś sposobu ich pokazania. Hermetica wydaje się być rekapitulacją czy też historyczną retrospektywą dotychczasowej kultury duchowej człowieka. Jednym z ważniejszych wątków, widocznym zresztą w pracach obu wystaw, jest pytanie o tożsamość religijną, a nawet o podstawy wiary współczesnego człowieka tkwiącego u początku nowego rozdziału w dziejach, nowej cywilizacyjnej ery, ery informatycznej, technologicznej i naukowej. Inny ważny wątek całości, to egzystencjalna sytuacja podmiotu, postawa człowieka wobec Tajemnicy, wobec Niewiadomego, wobec Zagadki. Większość zaprezentowanycvh obiektów wskazuje na nieodwołalną zamkniętość przestrzeni wewnętrznej, mówi o dystansie dzielącym obserwatora od znajdującego się w świecie zewnętrznym obiektu.

Szklane tablice
szkło pancerne, pył grafitowy, drewno, stal, aluminium, mosiądz, sznur

Dwie szklane tablice, pęknięte, (28x61.5x3 cm) z tekstem w języku maszynowym. Zamocowane stalowymi uchwytami do drewnianej skrzyni transportowej (110x75x58.5 cm) stojącej na rozkładalnym podium (142x106.5x14 cm). Całość ogrodzona linami dł. 160 cm, zawieszonymi na ośmiu mosiężnych stojakach (wys.90 cm). Wys. całości 129 cm
"Zamysł tej pracy nie pozwala zdradzić jaką treść kryje enigmatyczny zapis w języku maszynowym na szklanych tablicach. Można jedynie powiedzieć, że nie jest to Dekalog znany z tablic kamiennych. Litery zrobione są z pyłu grafitowego, a ich osadzenie na szkle umożliwia odczyt z obu stron. Rozmiary skrzyni pozwalają na pomieszczenie w niej i przenoszenie wszystkich elementów instalacji."

Dlaczego nie prorokować?
152 sześcienne kostki cukru, stalowa osłona wentylatora, drewno, stalowe rury i pręty, aluminium, łożysko, pasek klinowy, silnik, joystick, przewód sieciowy. Śred. bębna 72 cm, podstawa 105x52 cm, wys. 88 cm. Walizka 63x50x11 cm.

"Urządzenie to jest rodzajem maszyny losującej i łączy zasady kilku gier losowych, takich jak kości, loteria, ruletka itp.; nawiązuje także do transcendentalnych systemów poznania, opierających się na interpretacji zdarzeń, takich jak I-Ching albo tarot. W każdej z prowokowanych w tego typu systemach i grach operacji losowych tkwi element przypadku albo, jak kto woli, przeznaczenia. Wyrocznia jest też w oczywisty sposób nawiązaniem do kilku znanych prac Marcela Duchampa i jego zainteresowania zjawiskami zmysłowej percepcji oraz, w szerszym znaczeniu, nawiązaniem do zainteresowania obszarem zmysłowości w sztuce. W rezultacie dotyczy relacji między tym, co zmysłowe a tym, co pozazmysłowe albo między pozorem a istotą rzeczy."

"Procedura obsługi wyroczni jest następująca. W bębnie maszyny losującej znajduje się 100 cukrowych kostek: 3 identyczne zestawy po 33 białe kostki z różnymi konfiguracjami 24 znaków piktograficznych i jedna czarna kostka z cyfrą 0. Po zadaniu dobrze rozważonego pytania, na które w inny sposób nie możemy uzyskać odpowiedzi uruchomiona maszyna wychwytuje losowo i wyrzuca kolejne kostki, które następnie toczą się po podłożu, układając się w sekwencję symboli, napis. Losowanie uznaje się za zakończone z chwilą wypadnięcia z bębna czarnej kostki z cyfrą 0. Jeśli nastąpi to na samym początku procedury, całe pytanie zostaje tym samym unieważnione, co oznacza odmowę udzielenia na nie odpowiedzi przez wyrocznię. Po wyjęciu z walizki 100 znakowanych kostek pozostają w niej jeszcze rezerwowe 52 kostki bez żadnych znaków."

Stół ofiarny
stal szlachetna, plastikowe skrzynki, woda, rdza

Stalowy stół z korytami odpływowymi w górnym blacie. Pod spodem dwie plastikowe skrzynki wypełnione do połowy rdzawą wodą.

W ten sposób obie wystawy korespondują ze sobą i wytwarzają dynamiczną relację, niczym dwie połówki mózgu, z których jedna odpowiada za to, co racjonalne, a druga za to, co irracjonalne. Dopiero w powiązaniu mogą tworzyć spójną całość, pełny wymiar ludzkiej wizji świata.

Robert Szczerbowski
Urodził się w roku 1959 w Poznaniu. Studiował filozofię w Poznaniu i w Warszawie. Początkowo zajmował się pisaniem, potem zwrócił się ku sztukom plastycznym.
Wystawy indywidualne:

1. Dwie wystawy - Retrospektywa na koniec Czasu (CSW Warszawa 1998):
   I. Trzy prace wystawione na widok publiczny, Galeria Laboratorium
   II. Hermetica, CSW, Galeria 2
   
2. Martwa natura i Wenus bez właściwości, Galeria Zachęta, Warszawa 2000
   http://www.zacheta-gallery.waw.pl/wystawy/szczerbowski_pl.html

Brał również udział w kilku wystawach zbiorowych w USA oraz w Zachodniej i Wschodniej Europie. Między innymi:
1. Refleksja konceptualna w sztuce polskiej, CSW Warszawa 1999
   
2. Text Buch Kunst, Frankfurt 2000

Opublikował także kilka książek, m.in.:
1. Księga żywota (Iskry, Warszawa 1990)
2. Kompozycje na słowa (KS, Warszawa 1991)
3. test bez tytułu, wydany anonimowo (Book Tranzyt, Warszawa 1991)
4. tekst nr 3 opracowany i wydany jako hipertekst do czytania w komputerze (Pusty Obłok, Warszwa 1996)
   Dwie wystawy - retrospektywa na koniec Czasu.
   Ilustrowana, dwujęzyczna książka w formie katalogu wystawy, wydana w związku z pierwszą, fikcyjną edycją "Dwóch wystaw", która miała miejsce w Warszawie w styczniu 1998 roku w studio artysty. Podczas wernisażu autor odmówił pokazania 40 prac, które znajdowały się na miejscu, lecz pozostały zapakowane.